Văn hóa - sức mạnh dẫn dắt tương lai dân tộc
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời trong bối cảnh đó, khẳng định một tư duy mang tính đột phá: văn hóa không chỉ là nền tảng, mà phải trở thành sức mạnh dẫn dắt tương lai dân tộc."Văn hóa soi đường" trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là quan điểm xem văn hóa là kim chỉ nam, nền tảng tinh thần, định hướng mọi quyết sách và hành động để xây dựng đất nước phát triển bền vững, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nơi con người vừa là chủ thể vừa là mục tiêu, được thể hiện qua việc phát huy giá trị truyền thống kết hợp sáng tạo, phát triển con người toàn diện và lan tỏa sức mạnh văn hóa Việt ra thế giới.
Sau 40 năm Đổi mới, cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam đã lớn mạnh vượt bậc. Đảng ta xác định đây là thời kỳ đất nước tiến vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” - kỷ nguyên của sự bứt phá, hướng tới mục tiêu 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm thành lập Nước (2045), là thời kỳ của phồn vinh, hạnh phúc.
Văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. Thực tiễn lịch sử cho thấy, mỗi thời kỳ đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ về văn hoá. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng phát triển văn hoá và con người Việt Nam, kế thừa, phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá thế giới. Trong thời kỳ đổi mới đất nước, tư duy và nhận thức về vai trò của văn hoá tiếp tục có những bước phát triển mới. Thể chế, chính sách được quan tâm, từng bước hoàn thiện. Nguồn lực đầu tư cho phát triển văn hoá được tăng cường. Công nghiệp văn hoá đang trên đà phát triển. Các giá trị văn hoá thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội, khơi dậy truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Hội nhập quốc tế về văn hoá ngày càng được mở rộng, góp phần nâng cao tiềm lực, vị thế, uy tín, sức mạnh mềm của quốc gia.
Trong bối cảnh ấy, sự phát triển không chỉ được đo đếm bằng những con số tăng trưởng hay hạ tầng hiện đại, mà còn bằng chiều sâu của tâm hồn và bản lĩnh văn hóa. “Văn hóa soi đường” trong thời đại mới không chỉ là khẩu hiệu chính trị, mà mang một nội hàm thực tiễn sâu sắc, văn hóa định hướng tư tưởng để dân tộc luôn đi đúng hướng giữa dòng xoáy toàn cầu hóa; văn hóa định hướng đạo đức để xã hội không bị xói mòn bởi mặt trái của kinh tế thị trường; và văn hóa định hướng để mỗi hành động của từng con người đều hướng tới giá trị nhân văn - chân - thiện - mỹ.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vừa mới được ban hành (Nghị quyết số 80), khẳng định: “Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển”. Để văn hóa thực sự dẫn lối trong kỷ nguyên vươn mình, chúng ta cần nhận diện và bồi đắp những thành tố cốt lõi của nó dựa trên tinh thần mới.
Thứ nhất, hệ giá trị văn hóa - con người Việt Nam là hạt nhân của ngọn đuốc “soi đường”. Con người Việt Nam thời đại mới phải là sự kết tinh giữa truyền thống và hiện đại, phải phát huy và kế thừa truyền thống, với những phẩm chất yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, trách nhiệm, sáng tạo và khát vọng vươn lên. Kỷ nguyên phát triển mới, con người Việt Nam phải có tư duy độc lập, dám nghĩ, dám làm, làm chủ quốc gia, nhưng vẫn phải giữ trọn vẹn trái tim Việt Nam.
Thứ hai, sự kết hợp giữa truyền thống lịch sử và bản sắc dân tộc. Sức mạnh nội sinh nằm ở lòng yêu nước và ý chí tự cường. Nhưng bảo tồn không có nghĩa là đóng kín. Nghị quyết số 80 đặt ra mục tiêu số hóa 100% các di sản văn hóa cấp quốc gia vào năm 2026 và phấn đấu có thêm 5 di sản (2030), 10 di sản (2045) được UNESCO ghi danh, cho thấy tư duy mới là biến di sản thành tài sản, biến truyền thống thành nguồn lực. Đồng thời, giữ gìn tiếng Việt, phong tục tập quán tốt đẹp chính là sự chuẩn bị tốt nhất khi đất nước bước ra "biển lớn".
Thứ ba, đạo đức, lối sống và nhân cách con người. Văn hóa soi đường là văn hóa đề cao sự tử tế trước sự xâm lấn của lối sống thực dụng, vô cảm. Văn hóa phải là tấm khiên bảo vệ các chuẩn mực đạo đức. Một xã hội phát triển bền vững phải là nơi con người sống có lý tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, biết phẫn nộ trước cái xấu và rung động trước cái đẹp.
Thứ tư, văn hóa sáng tạo và tiếp thu tinh hoa nhân loại. Đây là điểm đột phá trong tư duy quản lý. Nghị quyết số 80 xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một mũi nhọn kinh tế, với mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045. Văn hóa phải tạo ra của cải, thương hiệu quốc gia. Chủ động hội nhập, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa thế giới, nhưng không đánh mất bản sắc, chính là cách chúng ta làm giàu cho văn hóa dân tộc.
Để hiện thực hóa khát vọng hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc, đối với lĩnh vực văn hóa, Đảng và Nhà nước ta cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ nhưng thông thoáng để giải phóng sức sáng tạo của nhân dân. Xã hội và gia đình cần chung tay xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ tế bào nhỏ nhất. Gia đình phải là nơi nuôi dưỡng nhân cách, thành trì chống lại cái xấu.
Đặc biệt, thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước - cần nhận thức rõ sứ mệnh của mình. Thế hệ trẻ là người nắm giữ ngọn đuốc văn hóa trong kỷ nguyên số, hòa nhập nhưng đừng hòa tan. Mỗi người dân hãy trang bị cho mình phông văn hóa vững chắc, lòng tự tôn dân tộc, để biến văn hóa Việt Nam thành lợi thế cạnh tranh, thành niềm kiêu hãnh khi bước ra thế giới.
Có văn hóa soi đường, dân tộc Việt Nam sẽ đi xa, phát triển bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Giữ hồn dân tộc trong guồng quay hiện đại ngày nay
Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại hóa và toàn cầu hóa. Sự bùng nổ của các nền tảng số xuyên biên giới vừa mở ra cơ hội quảng bá văn hóa, vừa đặt ra nguy cơ xâm nhập của những yếu tố ngoại lai phản cảm, làm xói mòn bản sắc.
Nghị quyết 80 nhấn mạnh việc xử lý hài hòa mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, bảo tồn và phát triển. Văn hóa không thể “đóng khung” trong bảo tàng nhưng cũng không thể bị hòa tan. Chỉ khi văn hóa sống được trong đời sống đương đại, được sáng tạo, được tiếp nối bởi các thế hệ thì mới thực sự có sức sống.
Điều này thể hiện rõ trong câu chuyện của các làng nghề, sản phẩm OCOP truyền thống- nơi kết tinh tinh hoa văn hóa dân gian và cũng là không gian sáng tạo không ngừng của cộng đồng.
Con người là trung tâm, văn hóa soi đường cho quốc dân đi
Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết 80 là xác định con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển văn hóa. Văn hóa không tồn tại trừu tượng mà hiện hữu trong từng con người, từng hành vi, từng chuẩn mực ứng xử xã hội.
Nghị quyết đề cao việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đó là sự kết tinh giữa truyền thống yêu nước, nhân ái, nghĩa tình với tinh thần sáng tạo, trách nhiệm, kỷ cương và khát vọng vươn lên.
Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ là một văn kiện định hướng mà còn là lời hiệu triệu hành động đối với toàn xã hội. Để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh dẫn dắt tương lai dân tộc, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự sáng tạo của đội ngũ trí thức, văn nghệ sỹ, doanh nghiệp và sự tham gia chủ động của mỗi người dân.
Công nghiệp văn hóa - động lực mới
Một nội dung mang tính đột phá khác của Nghị quyết 80 là phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa, coi đây là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP và đến năm 2045 khoảng 9% GDP cho thấy quyết tâm rất lớn.
Điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thiết kế, thời trang, du lịch văn hóa, trò chơi điện tử, nội dung số... đều là những lĩnh vực Việt Nam có tiềm năng lớn. Vấn đề là phải có thể chế đột phá, môi trường sáng tạo thông thoáng, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp.
Nghị quyết 80 khẳng định vai trò của doanh nghiệp là động lực quan trọng trong hệ sinh thái văn hóa, sáng tạo, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm xã hội và định hướng nhân văn của hoạt động văn hóa, tránh khuynh hướng thương mại hóa thuần túy.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, văn hóa trở thành “tiếng nói chung” kết nối các dân tộc. Nghị quyết 80 đặt mục tiêu nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới.
Việc thành lập thêm các trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, quảng bá di sản được UNESCO ghi danh, xuất khẩu sản phẩm Việt gắn với các câu chuyện văn hóa trong từng sản phẩm... sẽ góp phần khẳng định vị thế và hình ảnh Việt Nam trong trật tự thế giới mới.
Từ những nghệ nhân lặng lẽ giữ nghề ở các làng nghề đến những nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hóa, tất cả đều đang góp phần tạo nên diện mạo văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Dưới ánh sáng của Nghị quyết 80-NQ/TW, văn hóa Việt Nam được đặt đúng vị trí vốn có: không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là sức mạnh kiến tạo tương lai. Khi văn hóa thấm sâu vào từng quyết sách, từng hành động, từng không gian sống, đó cũng là lúc bản sắc dân tộc được giữ vững, khát vọng phát triển được khơi dậy và sức mạnh mềm quốc gia được lan tỏa.
Phát triển văn hóa chính là bồi đắp con người, nuôi dưỡng niềm tin, hun đúc bản lĩnh để Việt Nam tự tin vươn lên, phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên mới
Nghị quyết 80-NQ/TW sẽ không chỉ là dấu mốc về tư duy, mà còn trở thành động lực hành động mạnh mẽ, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo nền tảng tinh thần vững chắc để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Khi văn hóa thực sự trở thành ánh sáng soi đường; khi con người Việt Nam được bồi dưỡng đầy đủ phẩm chất và năng lực; và khi sức mạnh mềm quốc gia được phát huy đúng tầm, đất nước ta sẽ có đủ nền tảng để vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên hội nhập, tự cường và phát triển thịnh vượng.
Hoặc